گزارش محرومیت کودکان تورک آذربایجانی از آموزش زبان مادری در ایران و تبعات آن

انجمن دفاع از حقوق بشری آذربایجانیها در ایران (آهراز):

محرومیت کودکان تورک آذربایجانی از آموزش زبان مادری در ایران و تبعات آن

دومان رادمهر- عذرا آذری

۱۵/March/20

—–

این گزارش به منظور طرح سوال از دولت جمهوری اسلامی ایران، در اجلاس ویژه بررسی کنوانسیون حقوق کودک در سال ۲۰۱۶، تهیه شده و نزد کمیته حقوق کودک سازمان ملل ثبت گردیده است. فهرست و خلاصه ترجمه فارسی گزارش در اینجا آورده می شود و برای دانلود فایل کامل آن به لینک پایان این صفحه کلیک کنید.

—–

فهرست
۱٫ خلاصه یافته ها و پیشنهادات

۲٫ مقدمه و پیشینه
۳٫ کودکان تورک آذربایجانی در ایران
۴٫ قوانین جمهوری اسلامی در ارتباط با زبان و فرهنگ ملیتها
۵٫ سیاست رژیم جمهوری اسلامی در قبال آموزش زبان مادری
۶٫ تبعات عدم آموزش به زبان مادری در کودکان آذربایجان
۶٫۱ تحقیق اول: بررسی مسائل آموزشی کودکان دوزبانه در آذربایجان شرقی
۶٫۲ تحقیق دوم: دوزبانگی و دیگلوسی تورک زبانان ایرانی
۶٫۳ تحقیق سوم: مقایسه آمار باسوادی در استانهای با اکثریت فارس و تورک

۱٫ خلاصه یافته ها و پیشنهادات
حق آموزش زبان مادری و فرهنگ و هنر ملیت ها و استفاده و مشارکت در بازتولید آن برای کودکان متعلق به آن ملیت یکی از مواردی است که در کنوانسیون حقوق کودک به شدت مورد تاکید قرار گرفته است. جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۹۹۱ کنوانسیون بین المللی حقوق کودک را امضا و در سال ۱۹۹۴ در مجلس شورای اسلامی مشروط به اینکه بندهای کنوانسیون ناقض قوانین اسلام و قانون اساسی جمهوری اسلامی نباشد، تصویب کرده است. قانون اساسی جمهوری اسلامی تنها زبان فارسی را به عنوان زبان رسمی شناخته و از سایر ملیتهای ساکن در ایران از جمله زبان تورکی آذربایجان اسمی نبرده است. با این وجود، قانون اساسی آموزش زبان سایر ملیتها را که از آنان به عنوان “زبان محلی و قومی” یاد میکند را آزاد اعلام کرده است. بنا بر این از نقطه نظر تطابق با قوانین ایران، عمل به بندهایی از کنوانسیون حقوق کودک که آموزش زبان مادری اقلیتهای ملی را برای دولت ایران الزامی می کند، بلامانع است. برخلاف این واقعیت، رژیم ایران نه تنها به وظیفه خود در آموزش زبان مادری کودکان تورک آذربایجانی عمل نمی کند، بلکه به انحاء مختلف از انجام آن توسط فعالین و نهادهای غیر دولتی نیز جلوگیری به عمل می آورد. از همین رو می توان رژیم ایران را که از امضا کنندگان کنوانسیون حقوق کودک است، مورد بازخواست قرار داد.

تورکان آذربایجان به همراه فارس زبانها از پرجمعیت ترین مردمان ساکن در ایران است. گرچه آمار رسمی برای جمعیت ائتنیکی ایران وجود ندارد، اما اظهار نظر مسئولان جمهوری اسلامی، نشان می دهد که حدود چهل درصد جمعیت ایران به زبان تورکی صحبت می کنند. یعنی جمعیت کودکان کی زبان مادریشان تورکی است، حدود نه میلیون نفر تخمین زده می شود. با اینکه اصل پانزدهم قانون اساسی ایران، آموزش زبانهای سایر ملیتها را آزاد اعلام کرده ولی تا کنون هیچ اقدام عملی برای اجرای این قانون انجام نشده است. در واقع دولت مرکزی سیاست رژیم سابق در فارسی سازی و هویت زدایی از تورک زبانان را ادامه می دهد و به صورت سیستماتیک سیاست آسیمیلاسیون کودکان تورک زبان را دنبال می کند. تحقیقات و آمار ها نشان می دهد که محرومیت کودکان آذربایجانی از آموزش به زبان مادری آنها باعث بالا بودن آمار بیسوادی، افت تحصیلی، حس تحقیر و از خود بیگانگی در کودکان آذربایجانی شده است. از دهه نود میلادی که موج هویت خواهی در بین جوانان آذربایجانی با تاکید بر آموزش به زبان تورکی شکل گرفته است، دولت جمهوری اسلامی با بازداشتها و خشونت پلیس با آنها مقابله کرده است. دهها نفر از جوانان آذربایجانی هر ساله در مراسمات ویژه از جمله روز جهانی زبان مادری بازداشت و به اتهام “تجزیه طلبی” به حبسهای طولانی مدت محکوم می شوند. با اینکه رییس جمهور ایران، حسن روحانی در کمپین انتخاباتی خود برای اولین بار در تاریخ جمهوری اسلامی به حق آموزش به زبان مادری اذعان کرده و قول اجرای آن را داد، ولی اظهارات کنونی مسئولان دولتی در این زمینه، امید به اقدام دولت در این زمینه را از بین برده است.

انجمن دفاع از حقوق بشری آدربایجانیها در ایران (آهراز) ، با ارائه گزارش تفصیلی خود در زمینه محرومیت کودکان آذربایجانی از حق فراگیری، استفاده و مشارکت در امور به فرهنگ و زبان خود، از کمیته حقوق کودک سازمان ملل می خواهد تا توصیه های زیر را به دولت ایران ارائه کنند:

• آزادی فعالین مدنی آذربایجانی که به علت مطالبه حق تحصیل به زبان مادری بازداشت و به حبس محکوم شده اند.
• آموزش زبان تورکی آذربایجانی و ادبیات آن در مدارس استانهای تورک زبان.
• فراهم آوردن شرایط برای فعالیت آزادانه نهادها و آموزشگاههای غیر دولتی در آموزش زبان تورکی.
• تاسیس فرهنگستان زبان تورکی برای تدوین کتابهای آموزشی تورکی برای کودکان.
• پخش برنامه های تلویزیونی مخصوص کودکان و نوجوانان به زبان تورکی.
• تبعیض مثبت در امکانات دولتی و یارانه ها برای چاپ کتابهای کودکان، نشریات به زبان تورکی.
• لغو ممنوعیت نامگذاری اماکن عمومی به نامهای تورکی.
• لغو ممنوعیت قانونی و عملی نامگذاری کودکان به نامهای تورکی.
• بازنگری کتابهای درسی تاریخ و ادبیات جهت حذف مطالب اهانت آمیز به تورکها.
————–
برای دریافت فایل کامل ترجمه فارسی گزارش به صورت فایل پی دی اف به لینک زیر مراجعه کنید:

اهراز- گزارش محرومیت کودکان تورک آذربایجانی از حق تحصیل به زبان مادری و تبعات آن

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*