مصاحبه اهراز با خانم فاخته زمانی در ارتباط با فعالبتهای حقوق بشری

خانم فاخته زمانی بنیانگذار گروپ آداپ و  از چهره های شناخته شده دردفاع از حقوق اتنیکی مردم ترک آذربایجان  می باشد که عمده فعالیت های خود را در دفاع از حقوق زندانیان عقیده  و فعالین حرکت ملی آذربایجان اختصاص داده بود. خانم زمانی در طول سالها تلاش به همراه تعدادی چند از فعالین حقوق بشر آذربایجانی تلاش کرد مسئله نقض حقوق بشر در مورد ترک های ایران را طریق سازمانهای بین المللی تحت پیگیری بی وقفه قرار دهد و نقض حقوق بشر اقلیت  ترک ایرانی را در سطح بین المللی مطرح نماید.

باخانم زمانی گفتگوی کوتاهی داشته ایم .

ترکمن گمیچی : سلام خانم زمانی قبل از هر چیر بابت اینکه وقتتان را دراختیار  اهراز گذاشتید تشکر می کنم. به عنوان اولین سوال می خواستم بپرسم آیا بحث حقوق بشر یک تعریف جهانی  است یا یک موضوعی که منطقه ای  باید با ان برخورد کرد؟ آیا یک فعال حقوق بشر می تواند دفاع از حقوق یک اتنیک خاص را مورد توجه قرار دهد؟

فاخته  زمانی:-. در واقع یک فعال حقوق بشر می تواند دفاع از حقوق یک قشر و یا یک گروه خاص را مد نظر قرار دهد چرا که اساسا یک گروه با ظرفیت های انسانی محدود  بدون تمرکز بر روی یک گره خاص امکان برنامه ریزی نخواهد داشت. برنامه ریزی برای رفع یک مشکل در یک کار گروهی متفاوت با مقوله حقوق بشر به عنوان یک میثاق و تعهد انسانی برای دفاع از خقوق نوع بشر است . در واقع یک سازمان جهانی با بودجه و امکانات و ساز و کار جهانی به عنوان یک مجموعه واحد باید از حقوق بشر در تمام شاخه ها حمایت کند. اما هر سازمانی در داخل طبقه بندی های مختلفی دارد و نیروهای انسانی در زمینه مذکور سازماندهی می شود. به عبارتی حقوق اقلیت ها (اتنیکی، دینی، مذهبی، نژادی، زبانی…) ، حقوق زنان که خود به نوعی در بازه حقوق اقلیت قرار بگیرد ، حقوق کودکان، بحث محیط زیست، حقوق کارگران، همگی زیر مجموعه های حقوق بشر می باشد. و حقوق بشر یک موضوع بسیار وسیع و یک مفهوم کلی است.

با این مقدمه در پاسخ به بخش اول سوال شما باید بگویم حقوق بشر مقوله ای است که باید جهانی دید و منطقه ای عمل کرد

ترکمن گمیچی-می دانیم اقلیت های ساکن ایران اعم از اقلیت های اتنیکی، دینی، مذهبی به انواع مختلف تحت فشار و تبعیض قرار دارند. شما به عنوان کسی که با نمایندگان اقلیت های دیگر اعم از عرب ، کرد ، بلوچ  در ارتباط بوده اید و از طرفی به عنوان یکی از فعالین حقوق بشر که مشخصا بر روی حقوق اتنیکی ترک های آذربایجان  و بلاخص زندانیان ترک آذربایجانی تمرکز داشته اید فکر می کنید چه شباهتها و تفاوت هایی میان تضییع حقوق ترک های با سایر اقلیت ها هست و یا آیااساس همه آنها از یک جنس هستند؟

 

فاخته زمانی : همانطور که گفتمحقوق بشر یک تعریف میثاق جهانی است،  این تصور ممکن است وجود داشته باشد در کشوری چون ایران حرکت به سوی آرمانهای حقوق بشری غیر ممکن است و حتی در صورت تغییر حاکمیت باز هم امکان ندارد در چهارچوب کشوری که فرهنگ ها و اقلیت اتنیکی و زبانی را درخود جای داده است با دیدی بین المللی و جهانی به حقوق بشر نگریست در حالیکه من اینگونه فکر نمی کنم باز هم تاکید می کنم حقوق بشر مقوله ای است که باید جهانی دید و منطقه ای عمل کرد. اساسا ایران به عنوان کشور کثیرالملله با تقسیم بندی هایی هویتی متفاوت است که اتفاقا فقط شامل تفاوت های اتنیکی نیست بلکه تفاوت های دینی و مذهبی هم در تعریف هویت ساکنان آن وجود دارد. و همین لایه های متفاوت هویتی باعث می شود برخورد حکومت ایران در نقض حقوق بشر به عنوان دولتی  تمامیت خواه  متفاوت باشد. به عنوان مثال میزان اعدام و شکنجه در میان بلوچ ها  کردهای ایران بیشتر است در حالیکه شدت احساسات نژادپرستانه بر علیه عرب ها و ترک ها قوی تر ودرونی تر است وکسانی که مایل به قبول سیستم آسیمیلاسیون فرهنگی موجود نباشند همواره در زندگی روزانه مجبور به مقابله با آن هستند. این جاست که بحث عملکرد منطقه ای موثر است در حالیکه حقوق بشر برای تمام نوع بشر به یک صورت یکسان تعریف می شود

 

ترکمن گمیچی– سالانه صد ها تن از ترک های هویت طلب و یا فعالین ترک آذربایجان دستگیرمی شوند از بازداشت های موقت غیر قانونی ، شکنجه  گرفته تا محرومیت از تحصیل، محرومیت از کار،  احکام طولانی حبس ، تبعید فکر می کنید نقش رسانه و گروهای حقوق بشری در این زمینه چیست؟

فاخته زمانی :من نقش رسانه ها را غیر قابل انکار و موثر می دانم.نقش رسانه در جهت دهی افکار عمومی کاملا موثر است. تاثیر افکار عمومی در تحت فشار قراردادن دیکتاتورترین حکومت ها را نمی تواند  نادیده کرفت.اساسا تمام ساز و کار و هزینه های کلان برای تاسیس رسانهای دیداری ویا شنیداری  برای جهت دهی افکار عمومی است. اما می دانیم که مدیای فارس زبان حتی در خارج از کشوربا به طور مستقیم  و یا غیر مستقیم و حتی از طربق مخاطبان تمامیت خواه تحت تاثیر و فشار جریان اکثریت است، اینجاست که نقش گروههای حقوق بشر بسیار تعیین کننده است. گزارش منظم و پیگیر از وضعیت تضییع حقوق بشر به سازمانها و ارگانهای حقوق بشر بین المللی ، شرکت در ورک شاپ ها و دیدار و جلسات سالیانه امکان انتقال مسائل در سطح بین المللی  فراهم می آورد. از سویی تلاش برای برقراری ارتباط دو سویه و سالم با رسانه هم نباید فراموش شود من معتقدم رسانه هایی که اخبار و وقایع ایران را منتشر می کنند با مشاهده فعالیت های موثر در طول زمان برای انتشار اخبار اتنیک های و اقلیت هاس ساکن ایران راغب خواهند شد از طرفی از فضای های موجود هم نباید غافل مانداز وب سایتهای حرفه ای گرفته تا بلاگرهای و حتی کاربران شبکه های اجتماعی باید سکوت را شکسته تا مانع صدور احکام ناعادلانه  شوند.

 

ترکمن گمیچی– فعال حقوق اقلیت اتنیکی می تواند فعال حقوق زنان باشد؟ این سوال برای شخص خود من خیلی مهم است

فاخته زمانی : بله البته ، من فکر می کنم این مسئله تا حد زیادی بستگی به شیوه کار و نوع برنامه ریزی دارد. در واقع اهداف دراز مدت و میان مدت و کوتاه مدت به خودی خود شما را در مسیر خاص قرار خواهد داد. در مورد کارهای تحقیقی باید بگویم تفریبا خیلی مشکل و یا حتی غیر ممکن است یک کار صرف تحقیقی را در دو زمینه پیش برد هر چند این دو موضوع ممکن است یکجا  اشتراکاتی هم داشته باشند. اما در مورد فعالیت های اجتماعی  بیش از پنجاه درصد این دو مقوله با هم اشتراک دارند چون همیشه نیمی از هر نوع تقسیم بندی های اجتماعی را زنان تشکیل می دهند بنابراین با یک برنامه ریزی درست می شود یک فعال حقوق بشر بود و در عین حال از حقوق زنانی که اتفاقا ممکن است از دوجهت  تحت ستم باشند دفاع نمود.

ترکمن گمیچی: مشکلات شما در طول سالها  فعالیت بی وقفه چه بود؟ قطعا در داخل و خارج مشکلاتی در مسیر شما به وجود می آمد.

فاخته زمانی :. هر مسیری سختی و مشکلات خاص خود را دارد. اداپ هم از این قاعده مستثنی نبود. با وجود تلاش بی وقفه گروهای حقوق بشری چه در سطح جهانی و چه در سطح فعالیت های منطقه ای در نهایت دولت ها باید در برابر خواست عمومی و نمایندگان آنها به عنوان فعالان حقوق بشر قانع شود و این مسیری است طاقت فرسا.

به غیر از سخت هایی که جز ذات این کار هست مابه طور مستقیم مورد هم از طرف دولت ایران و هم از سوی تمامیت خواهان غیر دولتی یعنی  اپزوسیون رژیم ایران تحت فشاربودیم. امروز شاید اندک درجه ای از تحمل در میان اپزوسیون مرکزگرا ایجاد شده است اما تا چند سال پیش اندک تحمل در مورد فعالین و مدافعان حقوق اتنیکی  وجود نداشت

اما بخشی دیگری از مشکلات هم متاسفانه از سوی کسانی بود خود را به اصطلاح مدافعان حقوق مردم آذربایجان  معرفی می کنند در حالیکه در عمل کاملا تمامیت خواهانه برخورد می کنند و با تنگ نظری های خود فعالیت های حقوق بشری را عرصه رقباتهای تشکیلاتی تلقی  کرده  ودیگران رابا موجی ازاتهامات واهی مواجهه می کنند. آداپ هم  بارها مورد حمله و آماج اتهامات افرادی واقع شد این افراد همین امروز هم تصور می کنند با تمامیت خواهی می توان به  مقابله با تبعیض پرداخت لذا با موج سواری بر حساسیت های که اتفاقا توسط جریان تمامیت خواه برای ممانعت از  اتحاد اتنیک های ساکن ایران  ایجاد شده  اقدام به تخریب دیگران می کنند.

ترکمن گمیچی– خانم زمانی  می خواستم بپرسم دلیل اینکه شما به عنوان بنیان گذار آداپ فعالیت های حقوق بشریتان را کاهش دادید چه بود؟

فاخته زمانی :من در واقع بر این معتقدم هیچ حرکتی اجتماعی به افراد وابسته نیست و نباید اینگونه باشد. هیچ سیستم و حرکت  اجتماعی  متوقف نخواهد شد شاید شکل ها متفاوتی به خود بگیرد. اما دلیل اصلی  اینکه فعالیت حقوق بشری ام را به صورت جشمگیری کاهش دادم در درجه اول  وضعبت سلامتی بود. من می بایست سطح فعالیت هایم را کمتر می کردم تا بتوانم به وضعیت مداوی و سلامتی خود وقت بیشتری را صرف کنم.  سالها کار پر استرس و پر مسولیت همچنین مسافرت های پی در پی در واقع در بروز مشکلات جدی جسمی من بی تاثیر نبود.  ولی در مورد اینکه چرا آداپ فعالتیهایش بسیار کاهش پیدا کرد دلایل بسیاری دارد در واقع کمبود منابع انسانی یکی از اصلی ترین دلایل بود  بعد از چندین سال فعالیت در حالیکه تلاش ما برای جذب منا بع اعم از منابع انسانی و و مالی بی نتیجه مانده بود به جایی رسیدیم که امکان ادامه فعالیت با حجم فعالیت هایی که از ما انتظار می رفت وجود نداشت. اما من باور دارم مادامیکه خواست ملت ها برای رسیدن به مطالبات انسانیشان وجود دارد فعالیت های حقوق بشری متوقف نخواهد شد.

ترکمن گمیچی –جواب سوال اخر من شاید یک جمله ساده و یا کلمه باشد آیا شما فمینیست هستید؟

فاخته زمانی : بلی من یک فمینیست هستم

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*